Przy okazji podsumowania wydatków jakie Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska przeznaczył na statutowe działania, jego prezes Kazimierz Kujda zaznaczył, że najbardziej efektowne jest podłączanie mieszkańców do sieci ciepłowniczej. – To najlepszy sposób walki ze smogiem. Sieć jest wielokrotnie bardziej efektywna niż wymiana pieców w domach jedno czy wielorodzinnych – powiedział prezes Kujda.
Przez ćwierć wieku złotówki przeznaczane na ochronę środowiska zamieniły się w dziesiątki miliardów złotych. NFOŚiGW stworzył szereg programów, które pośrednio lub bezpośrednio miały też wpłynąć na poprawę jakości powietrza. Głównie w Małopolsce i na Śląsku, gdzie smog jest problemem od wielu lat.
W samej Małopolsce na ochronę „atmosfery i klimatu” zostało wydane blisko 6,5 mld złotych. Dzięki temu udało się zmniejszyć m.in. emisję pyłów o 11 tys. ton rocznie czy CO2 o ok. milion ton w skali roku.
Znaczna część tych środków trafiła do Krakowa. Wymienić można choćby Miejskie Przedsiębiorstwo Energetyki Cieplnej, które w sumie mogło sobie pozwolić na inwestycje warte ponad prawie 700 mln złotych wyłącznie dzięki dotacjom i pożyczkom z NFOŚ i WFOŚ. Dzięki tym pieniądzom rozwijana jest m.in. sieć ciepłownicza, która swoim zasięgiem obejmuje ponad 30% obszaru Krakowa, a korzystać z niej ma ponad 60% krakowian. Z dotacji i pożyczki skorzystała również elektrociepłownia EDF.
– Elektrociepłownie to najlepszy sposób walki ze smogiem. Są one bardziej efektywne niż wymiana pieców w budynkach wielorodzinnych czy jednorodzinnych. Zdajemy sobie sprawę, że ciężko buduje się sieć w Krakowie, bo jest pełno zabytków i wszystko jest zabudowane, ale nie można porównać wymiany pieców z dobrą siecią ciepłowniczą – uważa prezes Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska, Kazimierz Kujda.
KAWKA wygaszona
Niewątpliwie pieniądze z programu KAWKA przyczyniły się do ograniczenia niskiej emisji w Krakowie, bo dzięki prawie 75 mln złotych udało się ograniczyć pyły w atmosferze. Szacuje się, że dzięki tym środkom w powietrzu nie znalazło się 520 ton pyłów, licząc od pierwszego naboru w 2013 roku.
– Powinno być tak, że najpierw wykorzystuje się środki unijne, a później krajowe. W przypadku KAWKI było odwrotnie. Dodam tylko, że program istnieje i w przyszłym roku na ten cel jest jeszcze 8 mln złotych. Ruszyły za to nowe konkursy – mówi Artur Michalski, wiceprezes NFOŚ.
Małgorzata Mrugała, szefowa Wojewódzkiego Funduszu Ochrony Środowiska podkreśliła, że w 2012 roku zawiązało się porozumienie z władzami Małopolski i miasta w sprawia ochrony jakości powietrza. Jak przypomniała Mrugała, starała się wówczas przekonać wójtów i burmistrzów innych gmin, że problem smogu nie dotyczy jedynie Krakowa. – Pierwsze odpowiedzi były takie, że tylko stolica Małopolski ma z tym problem. Nagonka była duża, ale teraz jest tak, że w mieście powietrze się poprawia, a w regionie pogarsza – twierdzi prezes.
Dlatego powstał program dedykowany gminom Małopolski. Zdaniem Mrugały jest on realizowany coraz lepiej. Miejscowości dostają pieniądze, jeśli mają zapisane dane zadania w planie gospodarki niskoemisyjnej. A ten jest warunkiem zapisanym w Programie Ochrony Powietrza dla Małopolski.
Łącznie wszystkie gminy wraz z Krakowem otrzymały 103 mln zł w formie pożyczek i dotacji (PONE) i kolejne 117 mln zł w ramach KAWKI.
Prezes Mrugała przypomniała też, że został stworzony specjalny program - JAWOR, który pozwala na zaciąganie pożyczek na termomodernizację budynków, ponieważ jest to jeden z warunków, by uzyskać dotację na wymianę pieca. Kraków skorzysta z tej możliwości, wkładając w to własne środki. Dzięki temu mieszkańcy stolicy Małopolski będą mieć do wykorzystania środki na dowolną termomodernizację swoich domów.