Balon UJ poleciał na wysokość prawie 35 km

Naukowcy z Uniwersytetu Jagiellońskiego wysłali eksperymenty do stratosfery. Balon osiągnął wysokość prawie 35 km, gdzie badacze testowali materiały i aparaturę w ekstremalnych warunkach.

Balon stratosferyczny wystartował spod Krakowa

11 października z kamieniołomu Wapiennik w okolicach Krakowa wystartował balon stratosferyczny z dwiema gondolami wypełnionymi aparaturą naukową i próbkami materiałów. Misję przygotowali pracownicy i doktoranci Wydziału Fizyki, Astronomii i Informatyki Stosowanej Uniwersytetu Jagiellońskiego we współpracy z firmą AATC, realizującą loty w ramach programu StratOS.

Po około 73 minutach wznoszenia balon osiągnął wysokość 34 938 metrów. Na zewnątrz gondoli temperatura spadła do -47 stopni Celsjusza. W takich warunkach naukowcy mogli sprawdzić, jak zachowują się materiały i urządzenia, które w przyszłości mogą znaleźć zastosowanie w technologiach naukowych i kosmicznych.

Co naukowcy zabrali do stratosfery?

Wśród eksperymentów znalazły się badania cienkich warstw polimerowych, w tym tzw. szczotek polimerowych. To struktury, których właściwości mogą zmieniać się w zależności od warunków otoczenia. Badacze sprawdzali ich reakcję na środowisko stratosfery, różniące się od warunków laboratoryjnych.

Na pokładzie znalazły się również kryształy ferroelektryczne z grupy perowskitów. Naukowcy chcieli sprawdzić ich stabilność oraz to, czy zmiany temperatury wywołają przepływ prądu elektrycznego.

Kolejnym elementem eksperymentu były kryształy fluorku magnezu (MgF₂). Materiał ten jest wykorzystywany do produkcji okien optycznych, a próbki przygotowano w związku z pracami nad przyszłym teleskopem w ramach misji kosmicznej HYADES. Badacze sprawdzali, jak warunki stratosferyczne mogą wpływać na powierzchnię materiału.

Badania z użyciem balonu stratosferycznego
Badania z użyciem balonu stratosferycznego
Marek Skiba, Tomasz Kawalec, Kamil Awsiuk

Badali również ziemskie pole magnetyczne

Podczas lotu prowadzono także pomiary ziemskiego pola magnetycznego. Wyniki potwierdziły przewidywany spadek jego natężenia wraz ze wzrostem wysokości. Dane porównano również z mapą anomalii magnetycznych Polski.

Nie udało się jednak zarejestrować subtelnych zmian pola związanych ze strukturą geologiczną podłoża. Czujniki wykorzystane w eksperymencie były bardzo wrażliwe na zmiany temperatury, co utrudniło uzyskanie takich pomiarów.

Balon pękł na wysokości prawie 35 km

Podczas lotu rejestrowano także zmieniające się warunki atmosferyczne, w tym wzrost natężenia promieniowania UVB wraz z wysokością. Po osiągnięciu maksymalnego pułapu powłoka balonu pękła, a gondole zaczęły opadać na spadochronie.

Ładunek wylądował w rejonie Gór Świętokrzyskich, około 105 km od miejsca startu. Dzięki systemowi śledzenia naukowcy odnaleźli go zaledwie 16 minut po lądowaniu.

Misja pozwoliła przetestować materiały i aparaturę w warunkach, których nie da się łatwo odtworzyć w laboratorium. Pełna ocena części eksperymentów będzie możliwa po szczegółowej analizie odzyskanych próbek i danych.