Smogowi rekordziści Polski. Nowy Targ w niechlubnym gronie, Kraków daleko w tyle
Wystarczyło kilka chłodniejszych dni, aby mieszkańcy Nowego Targu ponownie zaczęli oddychać zanieczyszczonym powietrzem. Od początku listopada jakość powietrza w stolicy Podhala uległa dramatycznemu pogorszeniu. Najgorzej było wieczorami, gdy wielu mieszkańców zaczynało ogrzewać swoje domy.
Smog wrócił na Podhale. W Nowym Targu normy przekroczone
Pokazują to dane ze stacji monitoringu Głównego Inspektoratu Ochrony Środowiska, zlokalizowanej przy alei Tysiąclecia w Nowym Targu. Najgorzej było między 4 a 9 listopada. W tym okresie wieczorami, około godziny 22, godzinowe stężenia pyłu zawieszonego PM10 sięgały średnio 150 mikrogramów na metr sześcienny powietrza.
To aż trzykrotnie więcej niż wynoszący 50 µg/m3 poziom dopuszczalny dla średniego dobowego stężenia PM10. Tak wysokie wartości pokazują jednak skalę zanieczyszczenia, z którą mierzą się mieszkańcy Nowego Targu.
Problem nie dotyczy wyłącznie Nowego Targu. Polski Alarm Smogowy opublikował 19 listopada najnowsze zestawienie najbardziej zanieczyszczonych miejscowości w kraju. Organizacja przeanalizowała wyniki pomiarów z 2025 roku, uwzględniając nowe, bardziej rygorystyczne normy jakości powietrza, które zaczną obowiązywać w styczniu 2030 roku.
Małe miasta na czele smogowego rankingu
Wyniki nie pozostawiają złudzeń. Największym problemem pozostaje zimowy smog, a najbardziej zanieczyszczone powietrze wcale nie występuje w największych metropoliach. Wśród miejscowości regularnie pojawiających się w czołówce rankingu pod względem zanieczyszczenia pyłem PM10 znalazły się Nowa Ruda, Żywiec, Sucha Beskidzka, Nowy Targ i Nowy Sącz.
Co istotne, są to przede wszystkim mniejsze miasta, w których nie ma wielkiego przemysłu ani tak intensywnego ruchu samochodowego jak w największych aglomeracjach. Głównym źródłem zimowego smogu pozostaje ogrzewanie budynków przestarzałymi piecami i kotłami na węgiel oraz drewno.
Nawet cztery miesiące oddychania zanieczyszczonym powietrzem
Jeszcze bardziej niepokojąco wyglądają dane dotyczące pyłu PM2,5, którego drobiny są na tyle małe, że mogą przenikać z płuc do krwiobiegu. Według analizy Polskiego Alarmu Smogowego mieszkańcy siedmiu miast znajdujących się w czołówce zestawienia oddychali powietrzem przekraczającym przyszłe normy przez trzy, a nawet cztery miesiące w roku.
Najgorzej wypadł Krotoszyn, gdzie odnotowano aż 136 dni smogowych. Na kolejnych miejscach znalazły się Częstochowa ze 120 dniami oraz Żywiec, gdzie takich dni było 119. Tymczasem zgodnie z normami, które zaczną obowiązywać w 2030 roku, liczba dni ze średnim dobowym stężeniem PM2,5 przekraczającym 25 mikrogramów na metr sześcienny nie będzie mogła być większa niż 18 w ciągu roku.
Skala problemu jest ogromna. Spośród 108 lokalizacji objętych pomiarami tylko w siedmiu liczba dni smogowych była niższa od tego limitu. Najczystszym powietrzem mogli oddychać przede wszystkim mieszkańcy północnej Polski, w tym Szczecinka, Świnoujścia, Bytowa, Kołobrzegu i Koszalina.
Powietrze w Polsce znów się pogarsza
Na tym nie koniec złych informacji. Eksperci alarmują, że po latach poprawy jakości powietrza w Polsce pozytywny trend zaczyna się odwracać. Potwierdzają to m.in. analizy Głównego Inspektoratu Ochrony Środowiska. Od 2023 roku wzrosła liczba obszarów, w których przekraczane są średnioroczne normy stężenia pyłu PM2,5 oraz rakotwórczego benzo(a)pirenu.
Według danych przywoływanych przez Polski Alarm Smogowy zanieczyszczenie powietrza przyczynia się każdego roku do około 32 tysięcy przedwczesnych zgonów w Polsce. Organizacja podkreśla, że nie można czekać z działaniami do 2030 roku, kiedy zaczną obowiązywać bardziej rygorystyczne przepisy.
Kluczowe znaczenie ma wymiana przestarzałych źródeł ogrzewania oraz termomodernizacja budynków. Według danych przytoczonych w raporcie aż 84 procent emisji szczególnie niebezpiecznego pyłu PM2,5 pochodzi ze spalania węgla i drewna w domowych kotłach i piecach.
W Zakopanem powietrze znacznie lepsze niż w Nowym Targu
Co ciekawe, znacznie korzystniej od Nowego Targu wypada oddalone o nieco ponad 20 kilometrów Zakopane. Choć również tam wraz z nadejściem chłodniejszych dni pojawiają się epizody smogowe, ich skala jest znacznie mniejsza.
Jak wynika z danych stacji monitoringu GIOŚ zlokalizowanej przy ulicy Sienkiewicza, w ostatnim miesiącu tylko raz stężenie pyłu PM10 przekroczyło 100 mikrogramów na metr sześcienny. Miało to miejsce 12 listopada o godzinie 1 w nocy. Wówczas aparatura pomiarowa zarejestrowała 105,90 µg/m3 pyłu.