„Proces nie był sztucznie opóźniany”. Koniec z chaosem i drożyzną

Po latach zapowiedzi Kraków ma swój oficjalny „Katalog mebli miejskich”. Zarządzenie w tej sprawie 8 października podpisał p.f. prezydenta Stanisław Kracik. Dokument określa jednolite wzorce ławek, koszy, barierek i nawierzchni dla całego miasta, kładąc kres wizualnemu chaosowi i samowoli projektowej.

Od krytyki po gotowy wzorzec

Potrzeba stworzenia jasnych wytycznych stała się jasna po głośnych kontrowersjach wokół kosztownych inwestycji w małą architekturę, takich jak zakupy na Placu Biskupim. Przez lata niemal każdy projektant dobierał infrastrukturę według własnego uznania.

– Po pierwsze – chaos przestrzenny. Przez lata niemal każda inwestycja była projektowana osobno, a projektanci dobierali meble miejskie według własnego uznania. Efekt? Wystarczy przejść się ulicą Monte Cassino, gdzie w ramach inwestycji realizowanych w ciągu ostatnich kilkunastu lat pojawiło się kilka zupełnie różnych modeli ławek – wskazywała kilka dni temu przy okazji prezentacji katalogu Katarzyna Opałka, Ogrodniczka Miasta Krakowa.

Prace krok po kroku

Jak wskazuje w rozmowie z LoveKraków.pl, intensywne prace nad stworzeniem katalogu ruszyły w połowie 2025 roku, kiedy zadanie to przekazano do nowo utworzonego Biura Architekta Miasta. To wtedy zmodyfikowano skład zespołu ds. opracowania katalogu, na którego czele stanęła Ogrodniczka Miasta.

Dalej wylicza też, że opracowanie katalogu wymagało wykonania koncepcji poszczególnych elementów wyposażenia, konsultowania ich z jednostkami odpowiedzialnymi za późniejszą realizację i utrzymanie, a następnie przygotowanie modeli przestrzennych, wizualizacji oraz kompleksowego opracowania graficznego.

Opałka tłumaczy też, że w dalszym kroku podjęto decyzję o stworzeniu charakterystycznego dla Krakowa modelu ławki miejskiej.

Czym się inspirowano?

– Inspirację stanowiły historyczne formy ławek występujące na terenie miasta, które zostały poddane współczesnej reinterpretacji, uwzględniającej aktualne wymagania estetyczne, funkcjonalne oraz zasady ergonomii. Koncepcja ta stała się punktem wyjścia dla opracowania pierwszego i jednocześnie kluczowego elementu katalogu – wyjaśnia w imieniu Biura Architekta Miasta Ogrodniczka Miasta Krakowa.

Prototyp przed magistratem

W trakcie prac nad katalogiem realizowano również projekt zazielenienia placu przed magistratem. To właśnie tam prototypowo zastosowano modułowe ławki łukowe opracowane w ramach katalogu.

– Dotychczas rozwiązania tego typu były elementami kosztownymi i wykonywanymi indywidualnie dla pojedynczych inwestycji. Dzięki ich zaprojektowaniu w ramach prac własnych urzędu oraz wprowadzeniu standaryzacji możliwe będzie uzyskanie wysokiej jakości efektu estetycznego przy racjonalnych kosztach realizacji – zapewnia ogrodniczka.

– Krakowska ławka nie pojawiła się jeszcze w przestrzeni publicznej, jednak już niedługo planujemy ustawić ją w mieście, aby mieszkańcy mogli ją przetestować – podsumowuje Opałka.

Ponad 30 projektów, konsultacje i zielone światło od MPO

W ramach prac powstało ponad 30 autorskich koncepcji mebli – od tradycyjnych ławek z oparciami, przez stoły piknikowe, po stojaki rowerowe i słupki wygradzające. 

Jak wylicza Opałka, projekt przeszedł szerokie konsultacje ze wszystkimi miejskimi jednostkami, w tym m.in. z Zarządem Dróg Miasta Krakowa, Zarządem Zieleni Miejskiej, Zarządem Transportu Publicznego, Pełnomocnikiem ds. Osób z Niepełnosprawnościami i Miejskim Konserwatorem Zabytków.

Początkiem września odbyło się też spotkanie finalizujące opracowanie katalogu.

Jakie były uwagi?

Opałka tłumaczy nam, że od początku prac projektowych na bieżąco, wprowadzano korekty zarówno w zakresie detali projektowych, jak i zasad sytuowania poszczególnych elementów.

Jak zaznacza, najwięcej uwag wymagających uwzględnienia zgłosiły: Wydział Gospodarki Komunalnej oraz Miejskie Przedsiębiorstwo Oczyszczania. Dotyczyły one przede wszystkim koszy ulicznych.

– W tym zakresie utrzymywany jest stały kontakt z przedstawicielami obu jednostek. MPO przekazano materiały niezbędne do przygotowania prototypów koszy. Ponadto katalog został przedstawiony Małopolskiej Wojewódzkiej Konserwator Zabytków i uzyskał jej wstępną akceptację. Ostatnie korekty wprowadzone do katalogu dotyczą rozdziału poświęconego nawierzchniom i obejmują zastosowanie bordiury przy budynkach zabytkowych wraz z fugą wodoprzepuszczalną – podsumowuje.

Dlaczego decyzja zapadła teraz?

Podpisanie zarządzenia w sprawie katalogu tuż przed drugą turą przedterminowych wyborów w Krakowie wywołało dyskusję. 

Jak tłumaczy Opałka: – Prace nad opracowaniem katalogu były prowadzone zgodnie z przyjętym harmonogramem, niezależnie od bieżących uwarunkowań zewnętrznych. Proces projektowy nie był wstrzymywany ani sztucznie opóźniany, dzięki czemu po zakończeniu wszystkich wymaganych etapów prac katalog mógł zostać przyjęty w formie zarządzenia.

Samo podpisanie zarządzenia nie oznacza natychmiastowej wymiany infrastruktury w całym Krakowie. Nowe elementy będą pojawiać się sukcesywnie przy okazji nowych inwestycji, remontów oraz bieżącej wymiany zużytych mebli.