Ile kosztuje gram złota? Jak czytać cenę sztabki

Złoto kupuje dziś nie tylko bank centralny. Sztabki o masie od jednego grama do kilograma trafiają do zwykłych domowych sejfów, a pytanie „ile kosztuje gram złota” należy do najczęściej wpisywanych w wyszukiwarkę. Odpowiedź nie jest jedną liczbą, bo na cenę konkretnej sztabki składa się kilka elementów.

Skąd się bierze cena złota

Punktem wyjścia jest cena hurtowa notowana na rynku londyńskim. Ustala się ją w dolarach amerykańskich za uncję trojańską, czyli 31,1035 grama czystego złota. Oficjalna cena referencyjna, LBMA Gold Price, jest ogłaszana dwa razy dziennie.

Dla kupującego w Polsce liczy się jeszcze kurs dolara. Cenę grama w złotych można policzyć samodzielnie: cenę uncji w dolarach mnoży się przez kurs USD/PLN i dzieli przez 31,1035.

Przykład z okrągłymi liczbami: przy cenie 4000 dolarów za uncję i kursie 3,70 zł uncja kosztuje 14 800 zł, a gram czystego złota około 476 zł. Gdy dolar tanieje, złoto w złotówkach może tanieć, nawet jeśli w dolarach stoi w miejscu.

Bieżące notowania złota w złotych pokazuje między innymi aktualny kurs złota. Warto pamiętać, że to cena kruszcu, a nie cena gotowej sztabki na półce.

Dlaczego sztabka kosztuje więcej niż sam kruszec

Różnicę między ceną złota a ceną sztabki nazywa się premią. Pokrywa ona koszty rafinerii, wybicia lub odlania sztabki, certyfikatu i opakowania, a także marżę sprzedawcy.

Premia nie rośnie proporcjonalnie do masy. Koszt produkcji sztabki 1 g i 100 g jest podobny, więc w przeliczeniu na gram mała sztabka jest wyraźnie droższa. Dlatego porównując oferty, lepiej patrzeć na cenę za gram niż na cenę za sztukę.

Druga ważna liczba to różnica między ceną sprzedaży a ceną odkupu, czyli spread. Sztabkę kupioną dziś i sprzedaną jutro odkupi się taniej, niż się za nią zapłaciło. Im mniejsza sztabka, tym ta różnica w procentach jest zwykle większa.

Próba, producent i certyfikat

Na sztabce powinny być wybite: masa, próba, nazwa producenta i zwykle numer seryjny. Najczęściej spotykana próba to 999,9, czyli 99,99 proc. czystego złota.

Znaczenie ma też pochodzenie. Londyńskie stowarzyszenie rynku kruszców (LBMA) prowadzi listę Good Delivery, na której znajdują się rafinerie spełniające jego standardy jakości. Są na niej m.in. szwajcarskie Argor-Heraeus, Valcambi i PAMP. Sztabki znanych rafinerii są powszechnie rozpoznawane, co ułatwia ich późniejszą sprzedaż.

Mniejsze sztabki są zwykle zatopione w plastikowej karcie z certyfikatem. Nie warto jej otwierać: nienaruszone opakowanie ułatwia odsprzedaż. Przegląd dostępnych mas i producentów można zobaczyć na przykład w kategorii sztabki złota.

VAT i podatek przy sprzedaży

Złoto inwestycyjne jest w Polsce zwolnione z VAT na podstawie art. 122 ustawy o VAT. Sztabki muszą mieć próbę co najmniej 995. Monety muszą mieć próbę co najmniej 900, być wybite po 1800 roku, być lub być wcześniej prawnym środkiem płatniczym w kraju pochodzenia i nie kosztować więcej niż 180 proc. wartości zawartego w nich złota.

Biżuteria to inna kategoria. Złoty pierścionek próby 585 zawiera 58,5 proc. złota, w cenie ma robociznę i 23 proc. VAT, a w skupie wycenia się go głównie według masy czystego kruszcu.

Przy sprzedaży liczy się też czas. Osoba prywatna, która sprzeda złoto po upływie pół roku, licząc od końca miesiąca zakupu, nie płaci od tej transakcji podatku dochodowego. Wcześniejsza sprzedaż z zyskiem oznacza obowiązek rozliczenia go w zeznaniu rocznym.

Co sprawdzić przed zakupem

Złoto w sztabkach i monetach jest w świetle prawa dewizowego wartością dewizową. Handel nim wymaga wpisu do rejestru działalności kantorowej prowadzonego przez Narodowy Bank Polski. Rejestr jest jawny, więc numer wpisu sprzedawcy można sprawdzić samodzielnie.

Przy większych kwotach sprzedawca ma obowiązek ustalić tożsamość klienta, a przy transakcjach powyżej równowartości 15 000 euro zrobi to zawsze. To wymóg ustawy o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy, a nie nadgorliwość sklepu.

Warto też porównać cenę za gram u kilku sprzedawców tego samego dnia, sprawdzić, czy sztabka ma numer seryjny i certyfikat, oraz zachować dowód zakupu. Przy sprzedaży internetowej znaczenie ma sposób dostawy: przesyłka z kruszcem powinna być ubezpieczona na pełną wartość.

Takie dane podaje przy każdym produkcie m.in. GoldInvest24, sklep prowadzony przez małopolską spółkę Powel Invest, wpisaną do rejestru działalności kantorowej NBP pod numerem 18785. Przy sztabkach znajdziesz tam masę, próbę, producenta i status VAT.

Najważniejsze w skrócie

Cena grama złota w złotych zależy od notowania w dolarach i od kursu dolara. Sztabka kosztuje więcej niż sam kruszec o premię, która w przeliczeniu na gram jest najwyższa przy najmniejszych sztabkach. Złoto inwestycyjne nie ma VAT, a sprzedaż po pół roku nie wymaga zapłaty podatku dochodowego. Przed zakupem warto sprawdzić wpis sprzedawcy w rejestrze NBP, producenta sztabki i różnicę między ceną kupna a odkupu.