Liczyła się każda minuta. „To nie był film, tylko rzeczywistość”

Cud

Sobota, 7 października, godzina 16.15. Szpital Narutowicza jest w pełnej gotowości. Lekarze i pielęgniarki czekają na pierwszych rannych w strzelaninie.

Karetka wiezie starszego posterunkowego Artura Morańskiego. To jeden z dwóch policjantów, którzy powstrzymali napastnika przed dalszym zabijaniem przypadkowych osób. Ma rany postrzałowe klatki piersiowej. 

Godzina 17. Do szpitala trafia kolejny poszkodowany. Przyjechał z Warszawy, żeby zwiedzić Kraków. Został ranny w bark.

Postrzelona jest również dorożkarka pracująca na krakowskim Rynku Głównym. Kula trafiła ją w szyję. Cudem ominęła kręgosłup.

– W ciągu 10-15 minut od pojawienia się pierwszych informacji o strzelaninie wszystkie sale operacyjne były gotowe do pracy. Nie wiedzieliśmy bowiem, ilu pacjentów ostatecznie do nas trafi i jakiego rodzaju pomocy będą potrzebowali – wspomina Lilla Renata Winnicka-Pancerz, kierująca zespołem bloków operacyjnych.

– Pierwsze informacje mówiły o dość dużej liczbie ofiar. W krótkim czasie pojawiło się więc kilku anestezjologów, specjalistów i lekarzy rezydentów, gotowych zabezpieczyć poszkodowanych – wspominają medycy.

Niektórzy przerywają wolne, żeby ratować rannych.

Postrzał

Kiedy karetka wiezie Morańskiego do szpitala, lekarze Maciej Wróblewski i Adrian Dubis kończą operację innego pacjenta. To specjaliści ortopedii i traumatologii narządu ruchu. Wkrótce są gotowi, by operować rannych w strzelaninie.

Niedługo potem na stołach operacyjnych leży już troje postrzelonych.

– Doktor Wróblewski i doktor Dubis operowali pacjenta z raną postrzałową barku. Kolejny zespół zajął się pacjentką postrzeloną w szyję. Oba zabiegi zakończyły się stosunkowo szybko – mówi dr n. med. Tomasz Sorysz, kierujący Oddziałem Urazowo-Ortopedycznym.

Najdłużej trwa operacja policjanta. Rana klatki piersiowej oznacza poważne zagrożenie życia. Morański traci dużo krwi. Trzeba szybko znaleźć źródło krwawienia i je opanować.

W Szpitalu Narutowicza nie ma torakochirurgii ani kardiochirurgii. Potrzebny jest specjalista z zewnątrz. Dr Wróblewski ocenia stan rannego policjanta i wzywa torakochirurgów.

Telefonów trzeba wykonać więcej.

– Zadzwoniłem do doktora Mariusza Trystuły, szefa chirurgii naczyniowej w pobliskim Szpitalu im. Jana Pawła II. Powiedziałem mu: „Mariusz, przyjedź, potrzebujemy cię”. Nie miał akurat operacji, więc zabrał nici chirurgiczne i sprzęt, a następnie przyjechał do nas – wspomina dr n. med. Hubert Hymczak, kierujący Oddziałem Klinicznym Anestezjologii i Intensywnej Terapii.

Hymczak sam przez 20 lat pracował na kardiochirurgii. Zajmował się transplantacjami płuc, operacjami kardiochirurgicznymi i urazami klatki piersiowej.

– To doświadczenie pomogło nam również w tej sytuacji – podkreśla.

Operacja trwa do późnych godzin nocnych. Lekarze zajmują się klatką piersiową policjanta, ale to nie koniec. Morański ma również ranę postrzałową przedramienia. Potrzebny jest kolejny zabieg, który kończy się dopiero nad ranem.

Po operacji policjant trafia na Oddział Intensywnej Terapii. Na jego przyjęcie czeka już zespół anestezjologów.

Obecnie stan Morańskiego jest stabilny. Lekarze nie ujawniają szczegółów. Obrażenia były ciężkie.

Kiedy policjant wybudza się ze śpiączki, pyta m.in. o żonę.

Przy tak dużej liczbie obrażeń postrzałowych klatki piersiowej możliwości pojedynczego szpitala mogłyby okazać się niewystarczające.

Sen

Atak zamachowca wstrząsnął pracownikami szpitala.

– Rozmawiałem z ludźmi, którzy po wszystkim nie mogli zasnąć. Pracowałem do późnych godzin nocnych i u mnie adrenalina też zrobiła swoje. Kiedy przyszedł czas na odpoczynek, nie było łatwo. Sam również nie mogłem zasnąć – mówi Hymczak.

– Niektórzy zapominają, że również jesteśmy ludźmi. Takie wydarzenia nas dotykają. Z drugiej strony lata pracy w zawodzie sprawiają, że bardzo szybko włącza się tryb zadaniowy. Każdy robi to, co do niego należy: wykonuje telefony, przyjeżdża do szpitala, organizuje pomoc – dodaje lekarz.

Jego zdaniem Szpital Narutowicza ma bardzo doświadczony zespół.

– Wiele rzeczy zostało już przez pracowników zorganizowanych, zanim ktokolwiek zdążył wydać polecenia. Nie trzeba było nad nimi stać i pilnować – podkreśla Hymczak.

Pełniący obowiązki dyrektora medycznego lekarz Łukasz Curyło mobilizację pracowników szpitala określa jednym słowem: solidarność.

– Wiele osób przyjechało z własnej woli. Inni pozostawali w kontakcie telefonicznym i byli gotowi do działania. Trzy zespoły operacyjne równocześnie zajmowały się trzema poszkodowanymi, ale poza nimi w szpitalu pozostawali również inni specjaliści, gotowi nieść pomoc kolejnym pacjentom – mówi Curyło.

– Informacje, które do nas napływały, nie dawały pewności, czy to już koniec, czy pojawią się kolejni ranni i czy następne osoby będą wymagały hospitalizacji lub interwencji zabiegowej. Chciałbym podziękować całemu personelowi. Pomimo dnia wolnego i późnej pory potrafiliśmy się zorganizować – dodaje lekarz.

– Szpital to przede wszystkim ludzie. Zdali egzamin w sytuacji ekstremalnej, nieprzewidzianej i nieplanowanej – mówi dyrektor szpitala dr Anna Tylek.

Medycy nie chcą, żeby nazywać ich bohaterami.

– W tej historii mamy ich dwóch. Gdyby policjanci nie zaangażowali się i nie doprowadzili do zatrzymania napastnika, nie wiemy, jakie byłyby dalsze konsekwencje. Ilu kolejnych ludzi wymagałoby pomocy, ilu byłoby rannych, a być może również zabitych. Chwała im za to – dodaje Sorysz.

Film

Lekarze widzieli nagrania ze strzelaniny. Określają je jednym słowem: przerażające.

– To nie był film, tylko rzeczywistość. Trudno pogodzić się z tym, że taka sytuacja miała miejsce – mówi Tomasz Sorysz.

– Pojawiają się w nas różne uczucia: przerażenie, obawy o codzienność, o własne rodziny. Myślimy o tym, że to mogliśmy być my, że każdy z nas mógł znaleźć się w tamtym miejscu – dodaje lekarz.

– W kontekście tego, co dzieje się na świecie, można powiedzieć, że jesteśmy w trakcie pewnego rodzaju wojny. Wojny, która nie zawsze wykorzystuje broń, ale często słowa. I to również może być bardzo niebezpieczne – podkreśla.

Wnioski

Medycy ze Szpitala Narutowicza nie spoczywają na laurach. Już wyciągają wnioski na przyszłość.

– Zdarzenia masowe są niestandardowe i mają nieprzewidywalny przebieg. Często działamy po omacku, nie wiedząc, co wydarzy się za chwilę. W takich sytuacjach najtrudniejszy jest dostęp do informacji. To właśnie na ich podstawie możemy podejmować odpowiednie działania – mówi Tomasz Sorysz.

Dodaje, że być może jednym z wniosków z tej sytuacji powinno być stworzenie systemu powiadamiania obejmującego całe zaplecze ochrony zdrowia.

– Druga kwestia dotyczy systemu ratownictwa medycznego, który zakłada, że pacjent powinien trafić do najbliższego szpitala. To rozwiązanie tylko pozornie jest dobre. Istnieje bowiem ryzyko, że poszkodowany trafi do placówki, w której nie będzie specjalistów z odpowiedniej dziedziny – nie ukrywa dr Sorysz.

– Gdyby trafił do nas pacjent z urazem głowy wymagającym interwencji neurochirurgicznej, mógłby być problem. Tymczasem szpital wojskowy znajduje się zaledwie kilkaset metrów dalej i dysponuje odpowiednim zapleczem – dodaje.

Jego zdaniem być może trzeba wykorzystać bliskość Szpitala Narutowicza, Szpitala Wojskowego oraz Szpitala Jana Pawła II i stworzyć między szpitalne Centrum Urazowe Kraków Zachód, żeby w przyszłości w sposób skoordynowany i systemowy zaopatrywać pacjentów.

Medycy mówią o koleżeńskim zrywie wielu osób.

– Ludzie z różnych szpitali zebrali się, żeby ratować pacjentów – mówi Hymczak.

– Nie można jednak powiedzieć, że była to sytuacja zupełnie obca naszemu zawodowemu doświadczeniu. Na co dzień spotykamy się z bardzo trudnymi przypadkami: urazami wielonarządowymi, pacjentami po upadkach z wysokości, ze złamaniami miednicy i kręgosłupa, urazami klatki piersiowej czy uszkodzeniami narządów wewnętrznych. Mamy również pacjentów po różnych zdarzeniach kryminalnych, z wieloma obrażeniami. Ratowanie osób w stanie krytycznym nie jest więc nam obce – dodaje kierujący oddziałem intensywnej terapii.

– Inna była natomiast skala tego zdarzenia i jego nieprzewidywalność. Nie mogliśmy się do niego przygotować tak, jak do zabiegu planowego – podkreśla.

Dwoje pacjentów zostało już wypisanych: dorożkarka i turysta.

Dzielny policjant musi jeszcze zostać w szpitalu.

***

Artur Morański został we wtorek przetransportowany do Szpitala Wojskowego.