Co piąty kierowca łamie zasady SCT. Aktywiści krytykują zmiany, wiceprezydent mówi o „fanatykach”

Około 20 proc. samochodów wjeżdżających do Strefy Czystego Transportu nie ma do tego uprawnień – wynika z danych przedstawionych przez ZDMK.

Jak opisywaliśmy na początku października, od 1 stycznia do 8 września strażnicy miejscy przeprowadzili 11 684 kontrole związane ze strefą. Ujawnili 696 naruszeń, ale mandatów wystawili zaledwie 54. Zdecydowana większość interwencji kończyła się pouczeniem.

W tamtym czasie miasto nie potrafiło lub nie chciało odpowiedzieć, jaka część samochodów wjeżdżających do SCT nie spełnia jej wymogów. Zarząd Dróg Miasta Krakowa tłumaczył, że system kamer przechodzi testy integracyjne i dopiero po ich zakończeniu będzie można przygotowywać szczegółowe statystyki.

Kamery działają, co piąty wjazd nieuprawniony

Podczas wtorkowej konferencji dyrektor ZDMK Piotr Trzepak przedstawił już konkretną liczbę.

– Około 20 proc. wjazdów jest nieuprawnionych – poinformował w odpowiedzi na nasze pytania.

Jak wyjaśniał, system kamer działa i rejestruje zarówno samochody uprawnione, jak i te, których kierowcy nie powinni poruszać się po strefie. Dane są dostępne dla Straży Miejskiej, która może podejmować interwencje wobec osób łamiących przepisy.

W praktyce mowa cały czas o narzędziu służącym jedynie jako wsparcie dla patroli, ponieważ w takim przypadku nie można nakładać mandatów na podstawie zapisu z monitoringu.

Kamery SCT na wjeździe do miasta
Kamery SCT na wjeździe do miasta
Krzysztof Kalinowski/LoveKraków.pl

Dziurawe prawo

Wiceprezydent Jan Hoffman przyznał, że dotychczasowy sposób egzekwowania przepisów był problemem, ale przedstawił to jako argument za zmniejszeniem powierzchni strefy.

– Uważam, że to co się stało w 2026 roku, jest bardzo złe. Nie tylko dlatego, że weszła w życie strefa w takim kształcie, z którym ja osobiście się nie zgadzam i wielu mieszkańców się nie zgadza, ale też dlatego, że stworzono prawo, którego nie przestrzegano w ogóle – mówił.

Jego zdaniem nie ma sensu wprowadzać zakazów i pobierać opłat, jeśli miasto nie sprawdza, czy kierowcy ich przestrzegają.

– Ograniczenie tej strefy będzie oznaczać też to, że te kontrole po pierwsze będą łatwiejsze, a po drugie na pewno będą dokonywane. Ta strefa nie będzie fikcyjna – zapowiedział Hoffman.

Mniej strefy, ale więcej zwolnień

Miasto zapowiada skuteczniejsze kontrole, ale jednocześnie chce znacznie poszerzyć grupę kierowców, którzy będą mogli legalnie wjeżdżać do SCT.

Projekt przewiduje między innymi odejście od wymogu meldunku w Krakowie. Zwolnienia mają objąć także osoby korzystające z samochodów służbowych, wynajmowanych i użyczonych, a także pojazdów należących do majątku wspólnego małżonków, nawet jeśli nie figurują oboje w dowodzie rejestracyjnym.

Zmienić ma się również data graniczna posiadania samochodu. Zamiast dotychczasowych zasad projekt zakłada objęcie zwolnieniem pojazdów nabytych przed 1 stycznia 2029 roku. Od 2029 roku warunkiem ma być nieprzerwane posiadanie tego samego auta od 31 grudnia 2028 roku.

W praktyce oznacza to, że duża część kierowców, którzy obecnie nie mają prawa wjazdu do strefy, po zmianie przepisów może uzyskać takie uprawnienie.

Strefa Czystego Transportu
Strefa Czystego Transportu
Krzysztof Kalinowski/LoveKraków.pl

Faktyczna likwidacja strefy

Podczas konferencji pojawił się również spór o argumenty dotyczące ochrony zdrowia. Wiceprezydent Jan Hoffman stwierdził, że postulaty utrzymania strefy obejmującej całe miasto traktuje – jak to określił – „jako głosy radykalnych, głośnych fanatyków”.

Do propozycji władz Krakowa krytycznie odniosła się Akcja dla Krakowa. Organizacja zarzuciła wiceprezydentowi, że zmniejszenie strefy będzie oznaczało zapraszanie do miasta bardziej zanieczyszczających samochodów, a także rezygnację z około 30 mln zł wpływów. Zapowiedziała wykorzystanie dostępnych ścieżek prawnych, by doprowadzić do utrzymania rozwiązań chroniących jakość powietrza.

– Strefa Czystego Transportu tylko wokół Plant? Ta propozycja oznacza faktyczną likwidację strefy. Panie prezydencie – zamiast działań pozorowanych lepiej przyznać wprost: zdrowie krakowian przegrywa z postulatami gmin sąsiednich – skomentował z kolei na Facebooku Krakowski Alarm Smogowy.

Zdaniem organizacji, przedstawiony pomysł to „dalsze duszenie się w spalinach najbardziej trujących aut w całym mieście” i kilkadziesiąt milionów mniej w budżecie przez najbliższe dwa lata.

– Szkoda, że władze Krakowa nie mają takiej samej determinacji w walce o likwidację 7 tys. nielegalnych kopciuchów w obwarzanku, które codziennie zatruwają nasze powietrze. Czy nasze płuca naprawdę są mniej warte niż spokój i wygoda sąsiednich gmin? – pyta KAS na Facebooku.

Co ze strefą w przyszłości?

Przedstawiciele miasta zapewniali, że ograniczenie SCT nie oznacza rezygnacji z monitorowania jakości powietrza. Jak przekonywał wiceprezydent Jan Hoffman, miasto zamierza kontynuować pomiary i analizować ich wyniki. Jeśli jakość powietrza będzie się pogarszać albo normy zostaną przekroczone w kolejnych miejscach, obszar SCT może ponownie zostać zwiększony.

Drugim czynnikiem ma być wola mieszkańców. Wiceprezydent zapowiedział, że docelowy kształt strefy powinien zostać poddany pod głosowanie – w referendum lub innej formie konsultacji.

Przedstawione we wtorek zmiany są na razie projektem. O ich przyjęciu zdecydują radni. Jeśli uzyskają większość, nowe zasady mogłyby zacząć obowiązywać w lutym lub marcu 2027 roku.