Areszt śledczy przechodzi modernizację. To w nim wykonano ostatni wyrok śmierci w Polsce
Newralgiczna inwestycja
Areszt śledczy w Krakowie, którego historia sięga przełomu XIX i XX wieku, przechodzi pierwszą od dłuższego czasu tak dużą renowację. Kompleks wpisany jest do rejestru zabytków, a inwestycja zakłada ingerencję w zabytkową tkankę. Inauguracja prac wymagała więc wcześniejszej zgody konserwatora.
Dziś krakowski zakład penitencjarny funkcjonuje jako placówka o zaostrzonym rygorze izolacyjnym. Trafiają tu przede wszystkim osoby tymczasowo aresztowane decyzją sądu na czas trwania śledztwa lub procesu.
Z tego powodu wykonawca i władze placówki musieli precyzyjnie skoordynować procedury ochronne, żeby nie zakłócać codziennego reżimu i nie otworzyć możliwości ucieczki dla osadzonych.
Zgodnie z dokumentacją przetargową teren budowy został zabezpieczony dodatkowymi ogrodzeniami na koszt wykonawcy. Dodatkowo robotnicy muszą być gotowi na chwilowe przerwy w pracy wynikające z narzuconych działań ochronnych.
Pierwsze efekty
Jako wykonawcę wyłoniono w drodze procedury przetargowej warszawską spółkę Remerus Liessen, której oferta opiewała na blisko 3,65 mln zł. Inwestycja ma już pierwsze konkretne efekty.
Początkowe prace dotyczyły północnej części muru ochronnego. Wykonawca zdążył usunąć stary tynk, oczyścić zabytkową cegłę i załatać w niej ubytki. Po wyrównaniu koloru muru nałożono nową warstwę tynku.
Przedsięwzięcie rozłożono na trzy lata, a zwieńczenie wszystkich robót przewidziano na koniec 2028 roku. Przed ekipą jeszcze konserwacja pozostałych części murów, remont czterech wieżyczek strażniczych i wymiana dwóch bram wjazdowych.
Nie wszystko jawne
Przez cały czas trwania inwestycji zakład funkcjonuje normalnie, co stawia dodatkowe wyzwanie przed wykonawcą. Charakter placówki determinuje również fakt, że nie wszystkie rozwiązania projektowe mogą zostać upublicznione.
– Szczegółowe procedury ochronne, rozwiązania zabezpieczeń techniczno-ochronnych w tym parametry i konstrukcja muru ogrodzeniowego, który poza funkcją budowlaną stanowi kluczowy element systemu ochrony – nie są udostępniane publicznie ze względów bezpieczeństwa – przekazuje ppor. Łukasz Dobrzański z Aresztu Śledczego w Krakowie.
Burzliwa historia
Dzisiejszy obiekt przy ul. Montelupich 7 został wzniesiony przez Austriaków pod koniec XIX wieku. Wtedy znajdował się jeszcze poza granicami ówczesnego Krakowa, a zaborcyzbudowali infrastrukturę wojskową, w tym więzienie garnizonowe i siedzibę sądu wojskowego.
W trakcie II wojny światowej zakład stał się głównym więzieniem krakowskiego Gestapo. Według szacunków w latach 1940-1944 przez cele przeszło około 50 tys. zatrzymanych, w tym między innymi aresztowani w ramach akcji Sonderaktion Krakau profesorowie Uniwersytetu Jagiellońskiego. Dla większości był to przystanek przed wywózką do obozów Auschwitz i KL Płaszów albo na masowe egzekucje.
W następnych latach Więzienie Montelupich zachowało swój represyjny charakter, tylko pod innym kierownictwem. Zyskało bowiem status centralnego więzienia śledczego NKWD i UB. W tym samym okresie w budynku wykonywano między innymi wyroki śmierci na niemieckich funkcjonariuszach załogi Auschwitz.
Za murami tego aresztu wykonano również ostatnią karę śmierci w Polsce. 21 kwietnia 1988 roku stracono przez powieszenie Andrzeja Czabańskiego, winnego zabójstwa ze szczególnym okrucieństwem i usiłowania dwóch kolejnych. Kilka tygodni później wprowadzono na terenie kraju tymczasowe wstrzymanie takiej formy kary, by następnie całkowicie jej zakazać.
