Czekali na nie ponad sto lat. W centrum Zakopanego powstaje nowe muzeum
Od kilku tygodni mieszkańcy Zakopanego i turyści mogą obserwować robotników krzątających się przy zabytkowej willi w samym centrum miasta. Budynek, który przez lata niszczał, teraz przechodzi gruntowną przebudowę.
W Zakopanem powstanie nowe muzeum
To właśnie tutaj powstaje Muzeum Taternictwa i Narciarstwa, które ma przypominać o największych wyczynach ludzi gór. Pomóc w tym mają pamiątki po tych, którzy przed laty przecierali tatrzańskie szlaki i zapisywali się na kartach historii polskiego taternictwa.
– Wśród cennych eksponatów, które znajdą miejsce na ekspozycji nowego muzeum, możemy wskazać m.in. torbę po Mariuszu Zaruskim, aparat fotograficzny po Mieczysławie Karłowiczu, buty wspinaczkowe po Gyuli Komarnickim oraz najstarszą nartę wykonaną przez Stanisława Barabasza. Na wystawie zaprezentowany zostanie również dawny sprzęt ratowniczy, przedmioty związane z taternictwem jaskiniowym, które wypożyczone zostaną od Tatrzańskiego Ochotniczego Pogotowia Ratunkowego – wymienia Marta Jasuwienas-Zaleska z Muzeum Tatrzańskiego.
Choć pomysł stworzenia muzeum poświęconego historii taternictwa i narciarstwa pojawiał się już ponad sto lat temu, przez kolejne dekady nie doczekał się realizacji. Przełom nastąpił w kwietniu 2021 roku. Wówczas podczas wizyty w Zakopanem ówczesny wicepremier i minister kultury Piotr Gliński zapowiedział utworzenie nowego oddziału Muzeum Tatrzańskiego.
Zwiedzający zobaczą torbę Zaruskiego, aparat Karłowicza czy najstarsze narty Barabasza
Konkrety pojawiły się w grudniu 2022 roku, kiedy Muzeum Tatrzańskie kupiło od miasta zabytkową willę przy placu Niepodległości. Na zakup nieruchomości ministerstwo przeznaczyło 4,33 mln zł, a samorząd województwa małopolskiego dołożył milion złotych.
– To miejsce jest świetnie zlokalizowane: w centrum Zakopanego, gdzie stale przebywa wielu turystów. Budynek wymaga remontu, ale dzięki odpowiedniemu podejściu do realizowanej tutaj koncepcji będzie można stworzyć godne miejsce do zwiedzania dla turystów z całej Polski i nie tylko – mówił wówczas Piotr Gliński, uzasadniając wybór lokalizacji.
Dziś na miejscu widać już efekty rozpoczętej przebudowy. Nie jest to jednak zwykły remont starego budynku. Robotnicy muszą zabezpieczyć ponadstuletnią drewnianą konstrukcję, rozebrać dotychczasowe fundamenty i przygotować miejsce pod nową kondygnację podziemną. Historyczna część willi została tymczasowo oparta na specjalnej konstrukcji wsporczej.
Zabytkowa willa stoi na specjalnych podporach. Pojawiły się pierwsze trudności
Prace komplikują zarówno stan techniczny zabytku, jak i wody gruntowe, które trzeba na bieżąco odpompowywać z wykopów. W najbliższych miesiącach powstanie również nowa klatka schodowa i szyb windowy. Konserwatorzy zajmują się tymczasem zabytkowymi oknami i drzwiami, które trafiły do specjalistycznej pracowni.
– Jednym z wyzwań jest osłabiona konstrukcja drewniana budynku, która wymaga szczególnej uwagi podczas prowadzenia prac. Na bieżąco kontrolujemy jej stan i reagujemy na pojawiające się kwestie, tak aby roboty mogły być prowadzone bezpiecznie i z uwzględnieniem specyfiki obiektu. Mimo tych trudności prace postępują, a ewentualne problemy rozwiązujemy na bieżąco i nie wpływają one na termin realizacji inwestycji – podkreśla Marta Jasuwienas-Zaleska.
Nowe muzeum w Zakopanem pochłonie miliony złotych
Jednocześnie trwają przygotowania do stworzenia wystawy stałej. Jej ogólna koncepcja jest już gotowa, a muzealnicy opracowują szczegółowy scenariusz. Ekspozycja ma być czymś więcej niż tylko prezentacją historycznego sprzętu narciarskiego i wspinaczkowego. Zwiedzający poznają historie słynnych taterników, ratowników i narciarzy, ale również mniej znanych osób, które zapisały się w dziejach odkrywania Tatr. Nie zabraknie opowieści o wielkich wyprawach, podejmowanym ryzyku i zmieniającym się na przestrzeni lat podejściu człowieka do gór.
Zgodnie z harmonogramem roboty budowlane mają zakończyć się w trzecim kwartale 2027 roku, a cała inwestycja do końca przyszłego roku. Muzeum Taternictwa i Narciarstwa ma zostać otwarte dla zwiedzających w 2028 roku. Całkowity koszt projektu wynosi obecnie blisko 18,94 mln zł.
Nowa placówka dołączy do pozostałych oddziałów Muzeum Tatrzańskiego im. dra Tytusa Chałubińskiego. Należą do nich m.in. Gmach Główny, Muzeum Palace, Muzeum Stylu Zakopiańskiego w willi Koliba, Chałupa Gąsieniców Sobczaków, Galeria Sztuki w willi Oksza, Galeria Władysława Hasiora, Muzeum Kornela Makuszyńskiego i Galeria Kobierców Wschodnich im. Włodzimierza, Jerzego i Anny Kulczyckich. Poza Zakopanem muzeum prowadzi również Dwór w Łopusznej, Zagrodę Bafiów w Chochołowie, Zagrodę Korkoszów w Czarnej Górze oraz Zagrodę Sołtysów w Jurgowie.
