Rzeźbiarz ludzkich dusz. Dzieła włoskiego mistrza zawitały na Wawel

Barokowe emocje pod lupą

Od 6 listopada w zamkowych komnatach króluje wystawa „Ekstazy. Bernini na Wawelu”. Skupia się ona na temacie chętnie branym na warsztat w sztuce XVII wieku, czyli przedstawianiu stanów ekstatycznych. Przez najbliższy miesiąc ekspozycję można zwiedzić bezpłatnie w ramach akcji „Darmowy Listopad”.

Na Wawel przyjechały autentyczne prace włoskiego mistrza Gianlorenza Berniniego, wzbogacone o sztukę innych twórców uderzającą w podobne motywy. To właśnie ten rzeźbiarz na nowo zdefiniował ukazywanie ludzkich emocji w formach artystycznych.

Dyrektor Zamku Królewskiego na Wawelu prof. dr hab. Andrzej Betlej podkreśla, że to wyjątkowa okazja do obcowania z dziełami, których tematyka wciąż znajduje odzwierciedlenie w codzienności.

– Dzieła Gianlorenza Berniniego oraz artystów włoskich z XVII wieku do dziś poruszają siłą artystycznego wyrazu i stawiają pytania, które pozostają aktualne niezależnie od epoki. Chcemy nie tylko prezentować arcydzieła, ale także tworzyć przestrzeń do ich pogłębionego poznawania i osobistego przeżywania – mówi dyrektor zamku.

Ekspozycja jest równocześnie kontynuacją zamkowego cyklu. Wcześniejsze wystawy „Ekspresja” i „Emocje” prezentowały publiczności lwowską rzeźbę rokokową.

Wokół słynnej rzeźby

Główna oś krakowskiej wystawy została zbudowana wokół rzymskiego arcydzieła Berniniego, czyli słynnej „Ekstazy św. Teresy z Ávili” z kaplicy Cornaro.

– Wawelska publiczność zobaczy dzieła i obiekty związane z jego powstaniem oraz artystycznymi poszukiwaniami Berniniego: model do twarzy świętej, terakotowe bozzetto, polichromowaną rzeźbę przedstawiającą ekstazę św. Teresy, rysunki ze studium jej głowy – zdradza Joanna Sędziwy, kuratorka wystawy.

Wspomniane artystyczne poszukiwania barokowego rzeźbiarza nie ograniczały się jednak do jednej formy i przedstawienia. Wśród eksponatów znalazły się również prace ukazujące postaci innych świętych, między innymi model pomnika Marii Raggi. Oryginalny monument, wykonany właśnie przy jego użyciu, znajduje się w rzymskiej bazylice Santa Maria sopra Minerva.

Dwa oblicza uniesienia

Wystawę rozłożono na dwie sale muzealne, z których każda analizuje odmienny rodzaj ludzkiego doświadczenia. Pierwsza część skupia się bowiem na duchowym uniesieniu za życia, z kolei druga podejmuje stany ekstatyczne związane ze śmiercią.

Ten drugi wątek uzupełniają bozzetta związane z przedstawieniami odejścia św. Anastazji i św. Filipa Nereusza. Dopełnieniem rzeźbiarskiej narracji jest z kolei malarstwo z epoki.

Temat wzbogacają obrazy: „Śmierć św. Franciszka Xawerego” Giovanniego Battisty Gauliego, znanego jako Baciccio, oraz „Św. Jan Nepomucen” Giuseppe Marii Crespiego.

Ta z kolei nawiązuje do wspomnianych wcześniejszych ekspozycji Zamku Królewskiego na Wawelu, przybliżających temat lwowskiego rzeźbiarstwa.

Od idei do arcydzieła

Wśród prezentowanych eksponatów szczególne miejsce zajmują szkice i rzeźbiarskie modele autorstwa Berniniego. Przez dekady postrzegano je w świecie sztuki głównie jako techniczne narzędzia, ułatwiające artystom wykonanie docelowej realizacji.

Dziś coraz częściej ta perspektywa się odwraca i takie elementy zaczynają być traktowane jako samodzielne dzieła sztuki, odsłaniające kulisy pracy artysty.

***

Wystawa czasowa „Ekstazy. Bernini na Wawelu” pozostanie otwarta do 6 stycznia 2027 roku.