Miliony euro dla dwóch krakowskich naukowców
Europejska Rada ds. Badań Naukowych ogłosiła wyniki konkursu ERC Starting Grants. Wśród laureatów znaleźli się dr Piotr Bystranowski z Wydziału Filozoficznego oraz dr Mateusz Chaberski z Wydziału Polonistyki. Do Polski trafi łącznie sześć takich grantów.
– Ogromnie się cieszymy z tego sukcesu naszych badaczy. To znaczące i bardzo prestiżowe osiągnięcie. Życzę obydwu laureatom, by realizacja badań przyniosła odkrycia naukowe na miarę ich talentu i oczekiwań – mówi prof. Piotr Jedynak, rektor UJ.
O środki ubiegała się rekordowa liczba ponad 4,8 tys. naukowców z całej Europy, a wskaźnik sukcesu wyniósł 8,8 procent. W sumie 421 badaczy otrzyma 705 milionów euro na pięcioletnie projekty.
Najwięcej grantów powędruje do Niemiec, Wielkiej Brytanii oraz Francji. Program skierowany jest do osób od dwóch do siedmiu lat po doktoracie, realizujących ambitne przedsięwzięcia naukowe.
Niewiedza w złożonym świecie
Dr Piotr Bystranowski z Interdyscyplinarnego Centrum Etyki UJ poprowadzi projekt „NormasNescio”. Badacz skupi się na problemie niewiedzy normatywnej, czyli sytuacji, w której człowiek nie zna zasad obowiązujących w danej otoczeniu.
Przykładem może być turysta nieświadomy lokalnych zwyczajów lub użytkownik sieci nieznający szczegółowych reguł moderacji portalu.
– Projekt wychodzi z założenia, że poznanie normatywne człowieka, ukształtowane do życia w niewielkich społecznościach, może nie radzić sobie z funkcjonowaniem w dzisiejszych złożonych społeczeństwach, w których niewiedza normatywna może być powszechna, choćby z powodu migracji czy postępu technologicznego – wyjaśnia naukowiec.
Zespół przeanalizuje to zjawisko z perspektywy poznawczej, interakcji społecznych oraz oceny nieświadomych naruszeń prawa. Badacz w swojej pracy łączy filozofię, kognitywistykę i ekonomię eksperymentalną. Obecnie kieruje także projektem NCN OPUS 24 dotyczącym jurysprudencji eksperymentalnej.
Sztuka w strefach tarcia
Przedsięwzięcie dr. Mateusza Chaberskiego z Katedry Performatyki UJ, zatytułowane FRICTZONES, to pierwszy ERC Starting Grant w historii polskiej nauki przyznany w dziedzinie badań nad kulturą i sztuką.
Autor analizuje przyszłość terenów poprzemysłowych w dobie transformacji ekologicznej, sprzeciwiając się powierzchownemu podejściu do renowacji takich miejsc.
– Projekty zazieleniania najczęściej lekceważą bowiem głosy lokalnych społeczności i przekształcają bliskie im krajobrazy w uporządkowane zielone pustynie – stwierdza doktor Chaberski.
Jak tłumaczy „FRICTZONES sięga po sztukę i literaturę z polskiej i czeskiej części Górnośląskiego Zagłębia Węglowego, by pokazać, że krajobrazy poprzemysłowe są przede wszystkim strefami tarcia, w których ścierają się ze sobą diametralnie różne sposoby bycia w świecie i myślenia o nim”.
– A ich rewitalizacja wymaga ciągłych negocjacji i dostrajania się do dynamicznie zmieniających się relacji między ludźmi i środowiskiem. Dlatego oprócz analiz dzieł sztuki, projekt zakłada współpracę z artystami-aktywistami i lokalnymi społecznościami, by w strefach tarcia wypracowywać nowe sprawiedliwe społecznie i ekologicznie scenariusze przyszłości Górnego Śląska i nie tylko – mówi dr Mateusz Chaberski.
Badacz, który pełni również funkcję zastępcy koordynatorki Rady Klimatycznej UJ, realizuje równolegle projekt finansowany z Narodowego Centrum Nauki (OPUS 28) poświęcony relacjom ekologii i pracy w polskiej sztuce performatywnej.
