„Stare diesle z obwarzanka” i interes Krakowa. Radni pytają o sens zmian w SCT
Krakowscy radni dyskutowali w środę o planowanym zamrożeniu opłat za wjazd do strefy czystego transportu. Zgodnie z propozycją miasta, w latach 2027–2028 kierowcy nadal płaciliby 100 zł miesięcznie za abonament, 2,50 zł za godzinę lub 5 zł za cały dzień. To oznaczałoby rezygnację z zaplanowanych wcześniej podwyżek. Miesięczny abonament miał wzrosnąć do 250 zł w 2027 roku i 500 zł rok później.
Na razie nie jest to jednak dyskusja o ostatecznym kształcie strefy. Miasto rozdzieliło prace nad zmianami jej granic i zasad od projektu dotyczącego samych opłat.
Władze Krakowa tłumaczą, że zamrożenie stawek jest potrzebne, ponieważ przygotowanie szerszej korekty przepisów wymaga czasu, a podwyżki wynikające z obecnej uchwały zaczęłyby obowiązywać już od 1 stycznia 2027 roku.
Nie zmieniają się przy tym wymagania emisyjne, zwolnienia ani termin zakończenia okresu przejściowego. Kierowcy niespełniający wymagań będą mogli korzystać z możliwości płatnego wjazdu do 31 grudnia 2028 roku.
Kto bierze udział w konsultacjach?
Jednym z najmocniej podnoszonych podczas sesji problemów była jakość konsultacji. Radny Tomasz Leśniak zwrócił uwagę, że miasto nie przedstawiło mieszkańcom danych pozwalających ocenić skutki zamrożenia opłat. Chodzi przede wszystkim o wpływ na budżet Krakowa, liczbę samochodów wjeżdżających do strefy i emisję zanieczyszczeń.
– Nie ma ich w konsultacjach, więc mieszkańcy nie mają jak sobie wyrobić opinii na ten temat – argumentował.
Radny zwrócił też uwagę na sposób zbierania opinii. Ankietę internetową może wypełnić również osoba, która nie mieszka w Krakowie. Nie ma mechanizmu sprawdzającego, czy uczestnik konsultacji rzeczywiście jest mieszkańcem miasta.
– Zastanawiam się, co jest gorsze, czy sam ten projekt i jego uzasadnienie, czy to, w jaki sposób państwo prowadzicie konsultacje społeczne na ten temat, bo to jest fikcja – mówił Leśniak.
Jego zdaniem problem jest istotny, ponieważ skutki zmian odczują przede wszystkim mieszkańcy Krakowa, a korzyści z utrzymania niższych opłat mogą przypaść również kierowcom spoza miasta.
– Takie konsultacje skierowane są do właścicieli starych diesli, bo to oni głównie mogą być ich uczestnikami poprzez ankietę online – stwierdził radny.
Leśniak powoływał się na miejską uchwałę regulującą zasady konsultacji społecznych. Zgodnie z nią konsultacje są formą dialogu mieszkańców z władzami miasta, a mieszkańcami są osoby zamieszkałe na terenie Krakowa. Wskazywał też na obowiązek zapewnienia rzetelnych i kompletnych informacji o przedmiocie konsultacji.
– Jak mieszkańcy mogą sobie wyrobić zdanie na ten temat? – pytał, wskazując na brak danych o wpływie zamrożenia opłat na finanse miasta i jakość powietrza.
Miasto: nie mamy możliwości sprawdzenia, kto odpowiada
Wiceprezydent Jan Hoffman nie kwestionował samego problemu braku weryfikacji uczestników konsultacji. Przekonywał, że miasto nie ma możliwości sprawdzania, czy osoby wypełniające ankiety rzeczywiście mieszkają w Krakowie. Dodał, że miasto nie może w tym celu swobodnie zbierać danych osobowych ani weryfikować uczestników w ewidencji ludności.
– My kierujemy te zapytania do mieszkańców Krakowa, pełna zgoda, ale nie mamy jak zweryfikować tego, kto odpowie – przyznał.
Wiceprezydent zapowiedział, że przy kolejnych konsultacjach dotyczących ograniczenia powierzchni SCT miasto będzie chciało przynajmniej wymagać podawania adresu mailowego. Wciąż nie oznacza to jednak potwierdzenia miejsca zamieszkania uczestnika.
– Nie wyobrażam sobie, że ta sama grupa ludzi, która od lat mówi o tym, że konsultacje były słabo przeprowadzone i że nie było aktualnych, rzetelnych danych, w tym momencie dokładnie tak samo jak poprzednia administracja zacznie zmieniać przepisy bez danych i bez porządnych konsultacji – komentowała radna Aleksandra Owca.
Prezent dla kierowców spoza Krakowa?
W dyskusji wyraźnie wracał też podział na mieszkańców Krakowa i osoby dojeżdżające do miasta z okolicznych gmin. Radny Grzegorz Garboliński przekonywał, że zamrożenie opłat będzie korzystne przede wszystkim dla tych drugich, a koszty poniosą Krakowianie.
– Ta propozycja zamrożenia opłat w swojej istocie jest całkowitym zaprzeczeniem interesu Krakowian – mówił. Jego zdaniem utrzymanie niższych opłat może oznaczać więcej samochodów niespełniających norm emisyjnych na ulicach Krakowa, a w konsekwencji pogorszenie jakości powietrza i większe korki.
Podobny argument dotyczący finansów miasta podnosił radny Grzegorz Stawowy. Przekonywał, że rezygnacja z części wpływów z SCT jest trudna do uzasadnienia w sytuacji, gdy miasto szuka oszczędności i ogranicza wydatki.
Hoffman: nie wszyscy mieszkańcy są zwolnieni
Wiceprezydent Jan Hoffman przekonywał, że nie można mówić, iż obecne zasady SCT zwalniają z opłat wszystkich mieszkańców Krakowa. Samo mieszkanie w mieście nie wystarczy – przepisy wymagają m.in. zameldowania, a część osób nie spełnia także warunków dotyczących formy własności samochodu. W efekcie z opłat nie są zwolnieni również niektórzy kierowcy, którzy faktycznie mieszkają w Krakowie.
Hoffman odniósł się też do zarzutów, że miasto rezygnuje z pieniędzy, które mogłyby przydać się w czasie oszczędności. Przypomniał, że wpływy z SCT można przeznaczać tylko na cele określone w ustawie, a nie na dowolne wydatki, np. wynagrodzenia.
Wiceprezydent bronił również samego pomysłu zamrożenia stawek. Jego zdaniem pierwotny cennik był źle skonstruowany, bo przy abonamencie wynoszącym 250 zł w 2027 roku i 500 zł w 2028 roku wielu kierowcom bardziej opłacałoby się kupować pojedyncze opłaty za wjazd. – To jest chyba jedyny przypadek oferty dla kupujących, jaki kojarzę, że bardziej się opłaca pojedyncza opłata niż opłata abonamentowa – mówił Hoffman.
Konsultacje w sprawie zamrożenia opłat trwają do 27 listopada. Dziś planowane jest otwarte spotkanie konsultacyjne, w czwartek ma się odbyć dyżur online, można też skorzystać ze wspomnianej w tekście ankiety.