Maciej Michałowski: Kraków powinien bardziej wspierać lokalnych przedsiębiorców
Zakres działania komisji, której Pan przewodniczy, jest bardzo szeroki. Jakie trzy obszary działalności wskazałby Pan jako najważniejsze od początku kadencji?
Maciej Michałowski, przewodniczący Komisji Innowacji, Metropolii i Rozwoju Gospodarczego Rady Miasta Krakowa: Przede wszystkim ochrona naszego krakowskiego dobra, czyli kwiaciarek na Rynku Głównym. To ochrona naszej wieloletniej, wielopokoleniowej tradycji. Druga kwestia to mali i drobni przedsiębiorcy, czyli targowiska i place targowe. Zajmujemy się tym, jak te targowiska ulepszyć i jak pomóc osobom prowadzącym tam działalność, a także rolnikom. Trzeci obszar to współpraca ze startupami i przedsiębiorcami, którzy wchodzą na rynek pracy oraz rynek przedsiębiorczości – zarówno w Krakowie, Małopolsce, jak i w całej Polsce. W tym zakresie ściśle współpracujemy z Klastrem Innowacji Społeczno-Gospodarczych Zabłocie 20.22.
W sprawie kwiaciarek na Rynku Głównym było ostatnio sporo zamieszania. Miasto rozważało zmianę zasad korzystania z zajmowanej przez nie przestrzeni. Jak ocenia Pan tę sytuację?
Czekamy na ostateczne ustalenia, na jakich zasadach krakowskie kwiaciarki będą mogły pozostać na Rynku Głównym. Pojawił się pomysł, żeby wszyscy przedsiębiorcy korzystający z powierzchni Rynku byli traktowani jednakowo, czyli żeby obowiązywały takie same zasady przetargu na dzierżawę. Problem polega na tym, że każdy z tych przedsiębiorców jest obecnie traktowany nieco inaczej. Rozumiem, że miasto chciało wprowadzić równe zasady dotyczące najmu czy dzierżawy powierzchni, ale wbrew pozorom równe zasady nie zawsze oznaczają sprawiedliwe rozwiązanie. W przypadku kwiaciarek zysk nie powinien być ważniejszy od naszej wieloletniej tradycji. Na Rynku mamy przecież obwarzanki krakowskie, targi bożonarodzeniowe i wielkanocne, które również funkcjonują na innych zasadach. W przypadku kwiaciarek zaproponowano natomiast przetarg. Uważam, że przede wszystkim powinniśmy zachować tę tradycję. To nie jest typowa działalność komercyjna, ale rodzinna tradycja przekazywana z pokolenia na pokolenie – z dziadków na dzieci, a później na wnuki. W Krakowie mamy problem z utrzymaniem takich tradycyjnych, małych przedsiębiorstw. Znikają antykwariaty, zakłady zegarmistrzowskie, bary mleczne. Od czasu do czasu zamykane są miejsca, które przez lata służyły mieszkańcom. Przykładem może być Bar Żak przy ulicy Królewskiej. To był lokal, w którym jedli mieszkańcy Krowodrzy i całego Krakowa. Jeżeli kwiaciarki znikną z Rynku, a mali, wielopokoleniowi przedsiębiorcy zakończą działalność, często już nikt ich nie zastąpi. Musimy dbać o to, co jest nasze, lokalne i krakowskie.
Czy miasto powinno w takim razie prowadzić bardziej aktywną politykę wspierania lokalnych przedsiębiorców w centrum?
Nie chciałbym ograniczać tego wyłącznie do centrum. Lokalnych przedsiębiorców mamy naprawdę wielu, również w Nowej Hucie. Są tam chociażby bary mleczne, które funkcjonują od wielu lat. Co można zrobić? Po pierwsze, można uzależnić wysokość czynszu od rodzaju prowadzonej działalności. Mogą być preferencyjne stawki. Jeżeli chodzi o nieruchomości, można również rozważyć obniżenie lokalnych podatków. Możemy też włączać takich przedsiębiorców do programów promujących krakowskie tradycje. Powinniśmy pokazywać, które firmy są nasze, krakowskie, i o które warto dbać. Takie przedsiębiorstwa powinny być w pierwszej kolejności promowane w materiałach reklamowych kierowanych zarówno do turystów, jak i mieszkańców. Naprawdę mamy się czym pochwalić.
Czyli wsparcie nie powinno ograniczać się do obniżania czynszów w lokalach należących do miasta?
Absolutnie nie. To nie są wyłącznie kwestie finansowe, ale przede wszystkim również promocja. Wiem, że często lokale zamykają się po prostu dlatego, że nie mają klientów. Zmieniły się też nasze zwyczaje. Nie chodzimy już tak często do szewca, żeby naprawić buty, tylko kupujemy nowe. Staliśmy się społeczeństwem konsumpcyjnym i to również ma wpływ na kondycję małych przedsiębiorstw. Są jednak miejsca, do których nadal przychodzimy. Czasami brak promocji albo zbyt wysokie czynsze powodują, że lokalny biznes po prostu się zamyka.
Podczas jednego z posiedzeń komisji mówił Pan o potrzebie większego zaangażowania miasta we współpracę z firmami posiadającymi polski kapitał. Czy Kraków koncentrował się dotychczas zbyt mocno na przyciąganiu dużych zagranicznych korporacji, a za mało wspierał rodzime przedsiębiorstwa?
Nie powiedziałbym, że wszystkie duże firmy zostały do Krakowa ściągnięte przez miasto. Często po prostu same do nas przyjeżdżały, ponieważ mieliśmy odpowiednie zaplecze. To nie jest wyłącznie zasługa miasta, ale w dużej części również naszych uczelni. Kształcimy świetnych programistów, informatyków i absolwentów, którzy mogą pracować w wielkich międzynarodowych korporacjach. Brakuje nam natomiast miejsc dla działalności przemysłowej. Poprzednie władze chciały zmienić charakter takich obszarów jak Rybitwy, gdzie działa wielu przedsiębiorców. Byłoby to ze szkodą zarówno dla nich, jak i dla mieszkańców Krakowa, którzy również potrzebują miejsc pracy. Jako patriota gospodarczy uważam, że w pierwszej kolejności najważniejsze są przedsiębiorstwa polskie, krakowskie i małopolskie. Oczywiście firmy zagraniczne również są potrzebne, ale powinniśmy przede wszystkim wspierać rodzimych przedsiębiorców.
Jakich kroków potrzebujemy w tej dziedzinie?
Żeby przyciągać kolejne firmy, potrzebujemy nie tylko odpowiedniego systemu podatkowego, na który miasto ma ograniczony wpływ. Powinniśmy przede wszystkim znajdować nowe strefy gospodarcze i zachęcać dużych oraz średnich przedsiębiorców do lokowania działalności w Krakowie. Nie chodzi jednak o to, żeby powstawały wyłącznie wielkie hale magazynowe. W Nowej Hucie mamy przykład inwestycji, która zajmuje dużą powierzchnię, ale nie będzie generowała wielu miejsc pracy. Powinniśmy stawiać na zakłady przetwórcze i produkcyjne, które rzeczywiście będą zatrudniały ludzi. To szczególnie ważne w sytuacji, gdy mamy w tym roku masę zwolnień grupowych. Musimy tworzyć miejsca pracy, a nie tylko zapewniać przestrzeń do przechowywania produktów. Oczywiście istotne są również wpływy do budżetu miasta – podatki, czynsze czy opłaty za dzierżawę. Ważne jest także to, że jeden przedsiębiorca współpracuje z kolejnymi firmami. Powinniśmy stworzyć w Krakowie cały łańcuch takich powiązań gospodarczych. Dzięki temu skorzystają mieszkańcy, przedsiębiorcy i samo miasto. W pierwszej kolejności stawiałbym więc na patriotyzm gospodarczy i zachęcanie naszych polskich przedsiębiorców do tworzenia firm właśnie tutaj.
Wspomniał Pan o Rybitwach. Tu pojawiają się jednak obawy mieszkańców, którzy nie chcą mieć zakładów przemysłowych tuż za oknami. Jak znaleźć kompromis między potrzebami przedsiębiorców a rozwojem zabudowy mieszkaniowej?
Rozumiem oburzenie mieszkańców, którzy mają zakłady przemysłowe tuż za oknami. To jednak błąd popełniony wiele lat temu, na etapie planowania przestrzennego Krakowa. Dobre planowanie polega na tym, że oddzielamy przemysł od zabudowy mieszkaniowej. Nie powinniśmy mieszać tych dwóch funkcji, ponieważ prowadzi to do naturalnych konfliktów między przedsiębiorcami a mieszkańcami. Warto przypomnieć o oddolnej inicjatywie przedsiębiorców z tamtego obszaru oraz ich głośnych akcjach protestacyjnych. Należy rozmawiać z reprezentującym ich Klastrem Rybitwy, aby – zachowując dla miasta miejsca pracy i wpływy z podatków – rozwijać oraz porządkować ten teren z korzyścią zarówno dla biznesu, jak i okolicznych mieszkańców. Dzisiaj Rybitwy są takie, jakie są. Przedsiębiorcy chcą się rozwijać i nie powinniśmy im w tym przeszkadzać. Uważam natomiast, że w tej części Krakowa nie powinna już powstawać nowa zabudowa mieszkaniowa.
Przejdźmy do innowacji. Komisja zajmowała się między innymi pomysłami dotyczącymi ładowarek do samochodów elektrycznych oraz zmianami w infrastrukturze drogowej. Jakie rozwiązania udało się zaproponować?
Jeżeli chodzi o innowacyjność, komisja wskazała między innymi na potrzebę instalowania ładowarek do samochodów elektrycznych przy nowych inwestycjach. Dzisiaj, w dobie elektromobilności, powinniśmy o tym myśleć już na etapie planowania, żeby za pięć, dziesięć czy dwadzieścia lat nie okazało się, że jesteśmy technologicznie z tyłu. Chodzi również o to, żeby nowe inwestycje uwzględniały dostępność dla osób z niepełnosprawnościami, a także rozwiązania poprawiające bezpieczeństwo ruchu drogowego. Jednym z takich pomysłów są progi sinusoidalne.
Czym różnią się od tradycyjnych progów zwalniających?
To specjalnie zaprojektowane progi, których zadaniem jest ograniczenie prędkości pojazdów i poprawa bezpieczeństwa na drodze. Strefa najazdowa ma około pięciu metrów, jest więc dłuższa niż w przypadku tradycyjnego progu. Taki próg ma przede wszystkim spowalniać ruch, ale jednocześnie nie powodować takiego hałasu. Przejazd przez niego jest pod tym względem zbliżony do jazdy po zwykłej drodze. To ważne również dla mieszkańców, którzy często skarżą się na hałas w Krakowie – nie tylko od progów, ale także od korków, tramwajów czy autobusów. Kolejna kwestia to mniejsza uciążliwość dla zawieszenia samochodów, autobusów, a także dla rowerzystów. Wiemy, jak trudno czasami przejechać rowerem przez ostry próg, który mocno uderza w koła. Zawnioskowaliśmy do miasta o zbadanie możliwości stosowania takich rozwiązań. Z tego, co wiem, miasto ma zamiar instalować tego rodzaju progi. To byłby wymierny efekt naszych działań: bezpieczniej, wolniej, a jednocześnie z mniejszym hałasem i uciążliwością dla użytkowników dróg.
A gdzie konkretnie miałyby się pojawiać ładowarki do samochodów elektrycznych?
Przy parkingach i budynkach użyteczności publicznej obowiązują już określone wymagania dotyczące ładowarek. Natomiast przy remontach i przebudowach ulic, kiedy mamy rozkopaną nawierzchnię i wyciągnięte kable, spokojnie możemy dołożyć jeszcze jeden przewód. Ładowarki można instalować również przy latarniach. Takie rozwiązania funkcjonują już za granicą. Nie jest to więc wyłącznie nasz pomysł, ale warto korzystać ze sprawdzonych rozwiązań.
W nazwie komisji jest również metropolia. Czy obecny model współpracy Krakowa z sąsiednimi gminami jest wystarczający? Ostatnio sporo emocji wywołała chociażby Strefa Czystego Transportu.
Kraków wprowadził strefę, a ze strony gmin i powiatów podkrakowskich pojawiło się wiele pretensji i obaw, że będzie ona problemem dla ich mieszkańców. Ostatecznie do wojewódzkiego sądu administracyjnego trafiła tylko jedna skarga ze strony gmin i powiatów – z miasta i gminy Skawina. Nie oznacza to jednak, że takie projekty nie powinny być wcześniej uzgadniane z naszym „obwarzankiem”. Współpraca powinna opierać się na symbiozie. Nie możemy zapominać o Wieliczce, Skawinie czy Zielonkach, ale również tamte gminy nie powinny zapominać o Krakowie. Oczywiście współpraca już istnieje, chociażby w zakresie finansowania, środków europejskich czy komunikacji miejskiej. Myślę, że w tym obszarze wygląda ona dobrze, ale zawsze może być lepsza.
W ostatnim czasie zmieniły się władze Krakowa. Czy wraz z nowym prezydentem zmieniają się priorytety w obszarach, którymi zajmuje się komisja? Pytam również w kontekście trudnej sytuacji finansowej miasta. Czy rozwój gospodarczy i innowacje nie zejdą na dalszy plan, kiedy trzeba będzie szukać pieniędzy na podstawowe potrzeby?
Jeżeli chodzi o sytuację budżetową Krakowa i nowe władze, rola komisji moim zdaniem raczej się nie zmieni. Cały czas dążymy do tego, żeby miejsc pracy było jak najwięcej, żeby powstawały nowe przedsiębiorstwa i żeby Klaster Zabłocie tworzył jak najwięcej startupów. Być może powinno się zmienić podejście do małych, średnich i mikroprzedsiębiorców, ale także do dużych firm. Miasto powinno bardziej wspierać przedsiębiorców i myślę, że do tego powinniśmy dążyć. W dużej mierze nie jest to jednak uzależnione wyłącznie od budżetu i władz Krakowa. Sama komisja składa się z przedstawicieli praktycznie wszystkich klubów. Działamy w tym przypadku ponadpartyjnie. Wszyscy chcemy jak najlepszego Krakowa, również pod względem rozwoju przedsiębiorczości i działalności gospodarczej. Nie słyszałem ani od poprzednich, ani od obecnych władz, żeby ktokolwiek chciał zamykać większe przedsiębiorstwa. Przykład kwiaciarek pokazuje jednak, że powinniśmy czasami indywidualnie podchodzić do konkretnych przedsiębiorców i uwzględniać specyfikę ich działalności.
