Drzwi zostaną otwarte. „Ludzie chcą zobaczyć świat, do którego nie mają dostępu”

Otworzą drzwi swoich siedzib

Wielkimi krokami zbliża się 20. edycja Małopolskiej Nocy Naukowców.

Drzwi swoich siedzib otworzą m.in. uczelnie wyższe, instytuty naukowe, firmy posiadające działy badawczo-rozwojowe, biblioteki oraz muzea.

Dyrektorka Małopolskiego Centrum Nauki Cogiteon Barbara Woźniak przekonuje, że wydarzenie przyciąga tłumy, bo ludzie chcą zobaczyć świat, do którego na co dzień nie mają dostępu.

– Chcą wejść do laboratorium, porozmawiać z naukowcem, spojrzeć przez mikroskop – twierdzi.

– Naszą ambicją jest jednak to, żeby zainteresowanie nauką nie kończyło się w momencie wyjścia z budynku. Chcielibyśmy, aby ktoś, kto zobaczy efektowny eksperyment, po powrocie do domu zaczął się zastanawiać: dlaczego tak się stało? Jak to właściwie działa? Wydarzenie przestaje być wtedy tylko jednorazową atrakcją, a staje się początkiem własnego odkrywania świata – dodaje.

Czasem wystarczy pierwszy raz

W jaki sposób noc naukowców przekłada się na wybór kariery naukowej przez młodych ludzi?

Dyrektor Woźniak przekonuje, że jedno wydarzenie rzadko przesądza o wyborze całej drogi życiowej, ale na pewno bywa potężnym impulsem.

Przedstawicielka małopolskiego centrum nauki podkreśla, że młodzi badacze mają dziś ogromne możliwości, ale funkcjonują w trudnych realiach.

– Z jednej strony świat stoi otworem: międzynarodowe projekty, stypendia, praca na wspólnych danych z laboratoriami z drugiego końca Europy. Z drugiej strony proza życia bywa bolesna. Czas na badania kurczy się w starciu z prowadzeniem zajęć, pisaniem wniosków grantowych i biurokracją. Do tego dochodzi presja publikacyjna – podkreśla Barbara Woźniak.

Jej zdaniem często kariera zależy nie tyle od przełomowości badań, co od liczby publikacji w odpowiednich punktowanych czasopismach. To potrafi brutalnie przesunąć środek ciężkości z pytania „co naprawdę warto zbadać?” na „co pomoże mi utrzymać się na uczelni?”.

Bardzo duże wyzwanie

Jak organizatorzy odpowiadają na rosnącą popularność pseudonauki i dezinformacji?

Przedstawicielka centrum podkreśla, że to jedno z największych wyzwań współczesnej komunikacji, bo pseudonauka świetnie się dziś kamufluje. 

– Używa mądrych słów, pokazuje wykresy, powołuje się na rzekome badania. Na pierwszy rzut oka brzmi bardzo wiarygodnie. Różnicę widać dopiero wtedy, gdy zaczniemy zadawać pytania: skąd to wiemy? Jak przeprowadzono badania? Czy inni eksperci to potwierdzają? I co najważniejsze: czy autor tezy potrafi zmienić zdanie w obliczu nowych dowodów? – twierdzi Barbara Woźniak.

– W Małopolskim Centrum Nauki Cogiteon zaczynamy od własnego podwórka – dodaje.

Zapewnia, że scenariusze zajęć są rygorystycznie konsultowane. 

– Zależy nam, by uczestnik wykonujący eksperyment nie tylko klaskał na widok wybuchu, ale rozumiał, z czego on wynika i czy da się go powtórzyć. Nie chcemy tylko wydawać werdyktów: „to prawda, a to fałsz”. Uczymy, jak samodzielnie do takich ocen dochodzić – przekonuje.

Jej zdaniem potrzebujemy naukowców w debacie. Ludzi, którzy umieją oddzielić korelację od przyczyny i twarde dane od opinii.

– Jednocześnie potrzebujemy ekspertów, którzy wiedzą, gdzie kończy się ich specjalizacja, a zaczynają osobiste poglądy – przekonuje Barbara Woźniak.

Świętują dwudziestą edycję

Zapewnia, że tegoroczna Małopolska Noc Naukowców będzie szczególna.

– Po pierwsze: świętujemy dwudziestą edycję. Po drugie: po raz pierwszy głównym koordynatorem całości jest Małopolskie Centrum Nauki Cogiteon. Zatrzymujemy to, co najlepsze: bezpośredni, namacalny kontakt z nauką – twierdzi Barbara Woźniak.

– Dodajemy jednak mocniejszą oś narracyjną. Naszym tegorocznym motywem są podróże naukowe, a hasło przewodnie to „From Wow to Why”, od zachwytu do zrozumienia. Zaczynamy od tego, co nas w nauce hipnotyzuje, ale od razu ciągniemy za język i pytamy, jak działa mechanizm pod spodem – dodaje.

Zaplanowano artystyczne widowisko multimedialne „Perfecta Imperfectio”, spektakl „Układ scalony” Teatru im. Juliusza Słowackiego czy pokaz o tajemnicach światła.

Małopolska Noc Naukowców odbędzie się 25 września.

Patronem medialnym wydarzenia jest portal LoveKraków.pl.