Nowe wirtualne spacery Zamku Królewskiego na Wawelu. Sztuka Wschodu, Skarbiec i Bazylika

fot. materiały prasowe
Zamek Królewski na Wawelu za­prasza na nowe wirtualne spacery po kró­lewskiej rezydencji. Wybierzemy się w podróż na Bliski Wschód, zwiedzając wystawę „Sztuka Wschodu. Namioty tu­reckie”. Zajrzymy do Skarbca Koronnego, poz­nając bezcenne zbiory. Udamy się również do jednego z wy­jątkowych miejsc na Zamku – rezer­watu archeologiczno-architek­tonicznego two­rzo­nego m.in. przez Bazylikę św. Gereona.

Wirtualne spacery, które przygotował Zamek Królewski na Wawelu, będą dostępne w języku polskim i angielskim. Premiera na stronie wawel.krakow.pl odbędzie się w następujących dniach: 9 i 10 stycznia (godz. 10), 11 stycznia (godz. 18).

– Projekt wirtualnych spacerów jest konty­nuacją działań Zamku Królewskiego na Wawelu realizowanych od początku 2020 roku, którym towarzyszy pragnienie dotarcia do szerokiej grupy odbiorców za pomocą nowoczesnych środków komunikacji. Pre­zentujemy nasze zbiory w atrakcyjny sposób, ale przede wszystkim chcemy budować silną więź ze zwiedzającym, budząc emocje i przybliżając sztukę przez doświadczenie – dziś w świecie wirtualnym, ale po ustaniu pandemii także w rzeczywistości – bezpośrednio na Zamku – mówi Andrzej Betlej, dyrektor Zamku Królewskiego na Wawelu.

W podróży na wschód

Wawelskie zbiory sztuki wschodniej nie należą do historycznego wyposażenia królewskiej rezydencji, pokazują jednak, jak istotną rolę odegrały orientalia w kulturze dawnej Rzeczypospolitej. Sytuacja geopolityczna rozległego państwa polsko-litewskiego, graniczącego z terenami podbitymi przez wyznawców islamu, stwarzała liczne okazje do różnorodnych kontaktów ze Wschodem, zarówno pokojowych, jak i militarnych. Wpłynęły one w zasadniczy sposób na gust i upodobania artystyczne polskiego dworu i społeczeństwa szlacheckiego. Gdy po odzyskaniu niepodległości przez Polskę w roku 1918 przystąpiono do urządzania w dawnej siedzibie polskich królów ekspozycji muzealnej, zabytki wschodniej proweniencji zajęły ważne miejsce w gromadzonych wówczas zbiorach. Jednym z najwcześniejszych darów dla tworzącego się muzeum był namiot turecki – pamiątka odsieczy wiedeńskiej roku 1683, ofiarowany w roku 1921 przez rodzinę Potockich z Olszy.

Podczas wirtualnego zwiedzania przyjrzymy się z bliska tureckim namiotom, zgłębimy wiedzę o ceramice i wybranych militariach. Jedną z największych atrakcji będzie podziwiany przez szeroką publiczność namiot owalny, dwumasztowy - złożony z dwóch płotów i dwuspadowego dachu; wyróżnia się rzadko spotykanym błękitnym kolorem tła (większość tureckich namiotów sporządzano z czerwonej bawełny). Aplikowana dekoracja skupia się we wnętrzu. Ściany (płoty) zdobi rząd 24 arkad, jak w pałacowym krużganku, w którym ustawiono kwitnące drzewka w ogrodowych wazonach. W polach pod łukami mieszczą się kartusze z życzeniami pomyślności: Niech będzie szczęście; Niech będzie błogosławieństwo.

Tajemnice Skarbca

W gotyckich pomieszczeniach skarbca, najpierw w piwnicy, a od XVI wieku – na parterze przechowywano insygnia, klejnoty koronne i inne cenne pamiątki i osobliwości. Tylko przy szczególnie uroczystych okazjach wyjmowano je na widok publiczny. Choć kolejni monarchowie gromadzili różne kosztowne przedmioty w swych zamkowych apartamentach, to jednak w Skarbcu Koronnym chroniono te najcenniejsze, stanowiące własność Korony, a później Rzeczypospolitej Obojga Narodów. W skrzyniach i na stołach przechowywano tu oznaki królewskiej władzy: korony, berła, jabłka, miecz, księgę Ewangelii, na którą przysięgano w czasie koronacji, a także srebrną tacę służącą w tym obrzędzie.

Podczas spaceru odsłonimy przed zwiedzającymi m.in. historię haftowanego srebrem i złotem płaszcz ofiarowanego w 1676 roku królowi Janowi III Sobieskiemu przez króla francuskiego Ludwika XIV (wykonanego z czarnego aksamitu z wyhaftowanym motywem ognistych języków), paradnej kolczugi z mosiężnych kółek, ozdobionej licznymi ornamentami z lapis-lazuli (wykonanej zapewne w Siedmiogrodzie w pierwszej połowie wieku XVII według tradycji po królu Władysławie IV), maleńkiego serwisu ze złota i półprzezroczystego jadeitu, inkrustowany turkusami, składający się z czarki, paterki i łyżeczki (Stambuł, 2. połowa w. XVII), miecza koronacyjnego  zwanego Szczerbcem, stanowiącego wybitne dzieło sztuki płatnerskiej (wykonany zapewne w 2. ćwierci wieku XIII).



Rezerwat archeologiczny

Wśród wielu form ekspozycji muzealnych rezerwat archeologiczno- architektoniczny zajmuje miejsce wyjątkowe. Idea udostępniania reliktów architektury w formie świadomie zorganizowanej przestrzeni ma na wzgórzu wawelskim długą tradycję. Dzięki inicjatywie  profesora Adolfa Szyszko-Bohusza, już w okresie międzywojennym zaaranżowane i udostępnione zostały dwie tego typu wystawy.

Niedawno ponownie otwarty został dla zwiedzających rezerwat, który mieści się w przyziemiu zachodniego skrzydła pałacu królewskiego. Powstał on na początku lat 20. XX w. na podstawie badań i projektu Szyszko-Bohusza. Trzy pomieszczenia przyziemia skrzydła zachodniego zostały połączone, by możliwa stała się prezentacja zachowanych reliktów wschodniej partii świątyni romańskiej oraz kaplicy gotyckiej.

W celu uczytelnienia formy kościoła romańskiego, według hipotezy badacza, uzupełniono i nadbudowano w wielu miejscach oryginalne partie murów. W północnym ramieniu transeptu dokonano anastylozy kolumn. W okresie powojennym prowadzone były w obrębie rezerwatu prace konserwatorskie oraz weryfikacyjne badania archeologiczne. Obecna aranżacja uwzględnia najnowsze doniesienia  badawcze. Tematem ekspozycji są dwie, następujące chronologicznie po sobie budowle sakralne romański kościół pod wezwaniem św. Gereona i gotycka kaplica św. Marii Egipcjanki.

comments powered by Disqus